Shloka 87
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
शस्त्राणि गात्रे न च ते क्रमेर- न्रित्येव कृष्णश्ष॒ ततः कृतार्थ: | एवंरूपे वासुदेवे<प्रमेये महाबले गुणसम्पत् सदैव,'युद्धमें भगवान् श्रीकृष्णका वह भयंकर पराक्रम देखकर देवताओंने वहाँ इन्हें इस प्रकार वर दिये--“केशव! युद्ध करते समय आपको कभी थकावट न हो, आकाश और जलमें भी आप अप्रतिहत गतिसे विचरें और आपके अंगोंमें कोई भी अस्त्र-शस्त्र चोट न पहुँचा सके।” इस प्रकार वर पाकर श्रीकृष्ण पूर्णतः कृतकार्य हो गये हैं। इन असीम शक्तिशाली महाबली वासुदेवमें समस्त गुण-सम्पत्ति सदैव विद्यमान है
śastrāṇi gātre na ca te krameran nṛtyeva kṛṣṇaḥ tataḥ kṛtārthaḥ | evaṃrūpe vāsudeve ’prameye mahābale guṇasampat sadaiva ||
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ— ତାଙ୍କ ଦେହରେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଆଘାତ କରିପାରୁନଥିଲା; ଯେନେ କୃଷ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଚଳିଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଏହିପରି ବର ଦେଲେ— “କେଶବ! ଯୁଦ୍ଧକାଳେ ତୁମକୁ କେବେ ଶ୍ରମ ନ ହେଉ; ଆକାଶ ଓ ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଗତି ଅପ୍ରତିହତ ରହୁ; ଏବଂ ତୁମ ଅଙ୍ଗରେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଆଘାତ ନ କରୁ।” ଏହି ବର ପାଇ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୃତାର୍ଥ ହେଲେ। ଏମିତି ଅପ୍ରମେୟ ମହାବଳୀ ବାସୁଦେବରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ-ସମ୍ପଦ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage presents Kṛṣṇa’s invulnerability and tirelessness as signs of divine completeness: true power is paired with guṇa-sampat (a fullness of virtues). In the epic’s ethical frame, such divine endowment supports the protection and re-establishment of dharma amid the violence of war.
Sañjaya describes how, after witnessing Kṛṣṇa’s terrifying prowess in battle, the gods grant him boons: no fatigue while fighting, unobstructed movement through sky and water, and immunity from weapon-strikes. Having received these boons, Kṛṣṇa is said to be kṛtārtha—his purpose fully secured.