Shloka 29
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
न शत्रुर्वशमापतन्नो मोक्तव्यो वध्यतां गत: । न्यग्भूत्वा पर्युपासीत वध्यं हन्याद् बले सति । अहताद्धि भयं तस्माज्जायते नचिरादिव
na śatrur vaśam āpatanno moktavyo vadhyatāṃ gataḥ | nyagbhūtvā paryupāsīta vadhyaṃ hanyād bale sati | ahatād dhi bhayaṃ tasmāj jāyate na cirād iva ||
ଯେ ଶତ୍ରୁ ବଶରେ ପଡ଼ିଛି ଏବଂ ଦଣ୍ଡଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଛି, ତାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରଥମେ ତାକୁ ଦମନ କରି ପହରାରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍; ଏବଂ ବଳ ଓ ସୁଯୋଗ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ ଯେ ବଧ୍ୟ, ତାକୁ ବଧ କରିବା ଉଚିତ୍। କାରଣ ସେ ଅହତ ରହିଲେ, ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ତାହାଠାରୁ ପୁଣି ଭୟ ଜନ୍ମେ।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches a hard-edged principle of rāja-nīti: a dangerous enemy who has fallen into one’s power should not be set free, because sparing him can quickly regenerate threat; restraint and vigilance are required, and decisive action is justified when one has the strength to prevent future harm.
In the Udyoga Parva’s counsel-setting, Vidura is advising the Kuru leadership on prudent governance and conflict management. Here he warns against releasing a captured or subdued adversary, emphasizing the political and moral responsibility to prevent renewed danger.