अध्याय २६ — युद्ध-निन्दा, काम-दोष, तथा धार्तराष्ट्र-नीति-विश्लेषण
War-aversion, Desire as a Policy Fault, and Analysis of Dhṛtarāṣṭra’s Governance
इस प्रकार श्रीमह्याभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत संजययानपर्वमें युधिष्ठिरवाक्यविषयक छब्बीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
labdhvā api imāṁ pṛthivīṁ sāgarāntāṁ jarāmṛtyū na eva hi tvaṁ prajahmāḥ | priyāpriye sukhaduḥkhe ca rājan na evaṁ vidvān na eva yuddhaṁ kuru tvam ||
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ! ସମୁଦ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଲାଭ କଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ପ୍ରିୟ-ଅପ୍ରିୟ ଓ ସୁଖ-ଦୁଃଖର ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଏହା ସବୁ ଜାଣିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ହେ ରାଜା, ମୋର ପ୍ରାର୍ଥନା—ଯୁଦ୍ଧ କରନି।
संजय उवाच
Worldly gain—even sovereignty over the entire earth—cannot free one from aging, death, and the inevitable swing between pleasure and pain. Therefore, wisdom should restrain ambition and avert destructive war.
Sanjaya addresses the king with a concluding admonition: since the king already knows the limits of power and the inevitability of human suffering, he should refrain from initiating or pursuing war.