Shloka 8

भीष्म–रामसंयुगनिवृत्तिः

Bhishma and Rama: Restraint and Withdrawal in the Engagement

Devanagari script

छन्‍्द्यमाना वरेणाथ सा वव्रे मत्पराजयम्‌ । हनिष्यसीति तां देव: प्रत्युवाच मनस्विनीम्‌

Transliteration

chandyamānā vareṇātha sā vavre mat-parājayam | haniṣyasīti tāṃ devaḥ pratyuvāca manasvinīm ||

Translation

ବର ମାଗିବାକୁ କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ମୋର ପରାଜୟକୁ ବର ଭାବେ ମାଗିଲା। ତେବେ ମହାଦେବ ସେଇ ଦୃଢମନା ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଧ କରିବ।”

Word by Word

• छन्द्यमाना: being requested/being asked
• छन्द्यमाना: Karta
• Type: Verb
• Root: छन्द् (धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, शानच् (वर्तमान कृदन्त), कर्मणि

• वरेण: by a boon
• वरेण: Karana
• Type: Noun
• Root: वर
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• अथ: then/thereupon
• अथ: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• सा: she
• सा: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वव्रे: chose/asked for
• वव्रे: Karta
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्सभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद

• मत्: of me/my
• मत्: Sampradana
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• पराजयम्: defeat
• पराजयम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पराजय
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हनिष्यसि: you will slay
• हनिष्यसि: Karta
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• ताम्: her
• ताम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• देवः: the god (Mahādeva)
• देवः: Karta
• Type: Noun
• Root: देव
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रत्युवाच: replied/answered
• प्रत्युवाच: Karta
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + प्रति (उपसर्ग)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• मनस्विनीम्: the resolute/strong-minded woman
• मनस्विनीम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मनस्विन्
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Mahādeva (Śiva)
• the resolute woman (Amba/Śikhaṇḍinī context)