Shloka 26
धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule
शाधीदं राज्यमद्याशु पाण्डवैरभिरक्षितम् । अथवा जिसकी बुद्धि सदा छल-कपटमें ही लगी रहती है उस परम दुर्बुद्धि धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनको शीघ्र ही बाँधकर पाण्डवोंद्वारा सुरक्षित इस राज्यका शासन कीजिये ।।
śādhīdaṃ rājyam adyāśu pāṇḍavair abhirakṣitam | athavā yasya buddhis sadā chala-kapaṭeṣu eva lagnaiva tiṣṭhati taṃ paramadurbuddhiṃ dhṛtarāṣṭraputraṃ duryodhanaṃ śīghraṃ baddhvā pāṇḍavaiḥ surakṣite 'smin rāṣṭre śāsanaṃ kuru || prasīda rājaśārdūla vināśo dṛśyate mahān | nṛpaśreṣṭha prasanna bhava—pāṇḍavānāṃ kauravāṇāṃ cāmitatejasāṃ ca rājñāṃ mahān vināśo dṛśyate || iti uktvā dīnacitto viduraḥ tūṣṇīṃ babhūva, viśeṣacintāmagnaḥ san tadā punaḥ punaḥ dīrghāṇi niḥśvāsān mumoca |
ବିଦୁର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆଜିହିଁ ଶୀଘ୍ର ଏହି ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କରନ୍ତୁ, ଯାହା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ସୁରକ୍ଷିତ; କିମ୍ବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଯଦି ସଦା ଛଳ–କପଟରେ ଲଗି ରହେ, ତେବେ ସେଇ ପରମ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିକୁ ତୁରନ୍ତ ବାନ୍ଧି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଚାଳାନ୍ତୁ। ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ—ମହାବିନାଶ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ; ପାଣ୍ଡବ, କୌରବ ଓ ଅମିତତେଜସ୍ବୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ମହାନାଶ ଆଗରେ ଦେଖାଯାଉଛି।” ଏହା କହି ଦୀନମନ ବିଦୁର ନିରବ ହେଲେ ଏବଂ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି ପୁନଃପୁନଃ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches that a ruler must act decisively for dharma and public safety: reject deceit-driven policy, restrain an unrighteous instigator if necessary, and prevent collective ruin by choosing reconciliation and just governance.
In the tense pre-war negotiations, Vidura warns Dhritarashtra that catastrophe is imminent. He proposes immediate governance aligned with the Pandavas’ protection, or the restraint of Duryodhana whose mind is fixed on fraud; after foretelling massive destruction, Vidura falls silent in grief and anxiety.