Shloka 28
Udyoga Parva Adhyāya 132 — Vidura’s Counsel on Udyama, Yaśas, and Kṣātra-Dharma
नेदृशं बन्धुमासाद्य बान्धव: सुखमेधते । जिस दुर्बल मनुष्यका शत्रुपक्षेके लोग अभिनन्दन करते हों, जो सब लोगोंके द्वारा अपमानित होता हो, जिसके आसन और वस्त्र निकृष्ट श्रेणीके हों, जो थोड़े लाभसे ही संतुष्ट होकर विस्मय प्रकट करता हो, जो सब प्रकारसे हीन, क्षुद्र जीवन बितानेवाला और ओछे स्वभावका हो, ऐसे बन्धुको पाकर उसके भाई-बन्धु सुखी नहीं होते | २६-२७ ह ।। अवृत्त्यैव विपत्स्यामो वयं राष्ट्रात् प्रवासिता:
nedṛśaṃ bandhum āsādya bāndhavaḥ sukham edhate |
ଏପରି ବନ୍ଧୁକୁ ପାଇଲେ ବାନ୍ଧବମାନେ ସୁଖରେ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେ ଦୁର୍ବଳ, ଯାହାକୁ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଯେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ, ଯାହାର ଆସନ-ବସ୍ତ୍ର ନିମ୍ନ, ଯେ ଅଳ୍ପ ଲାଭରେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେ ସର୍ବଥା ହୀନ, କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ନୀଚସ୍ୱଭାବୀ—ଏପରି ‘ବନ୍ଧୁ’ ଆଶ୍ରୟ ନୁହେଁ; ଲଜ୍ଜା ଓ କ୍ଲେଶର କାରଣ ହୁଏ।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
A family’s welfare depends not merely on having relatives, but on their character and conduct. An unworthy, servile, and contemptible kinsman—content with paltry gains and lacking dignity—brings no real support or happiness to his own people.
Vāyudeva is describing, in admonitory terms, the kind of person whose presence as a ‘relative’ becomes a liability. The verse functions as a moral characterization within the Udyoga Parva’s counsel-filled setting, where virtues and failings are weighed before decisive action.