Shloka 66
उद्योगपर्व — अध्याय १२५: दुर्योधनस्य प्रत्युत्तरम्
Duryodhana’s Reply in the Kuru Assembly
Devanagari script
कालेन परिपक्वानि तावच्छाम्यतु वैशसम् । “जबतक भीमसेन अपनी वीरघातिनी गदाके द्वारा समयानुसार पके हुए वृक्षके फलोंकी भाँति संग्राम-भूमिमें गजारोही योद्धाओंके मस्तकोंको काट-काटकर नहीं गिरा रहे हैं
Translation
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୀମସେନ ତାଙ୍କ ବୀରଘାତିନୀ ଗଦାଦ୍ୱାରା, କାଳେ ପକ୍ୱ ହୋଇଥିବା ବୃକ୍ଷଫଳ ପରି, ରଣଭୂମିରେ ଗଜାରୋହୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମସ୍ତକ କାଟି କାଟି ଭୂମିରେ ପକାଇ ଦେଉନାହାନ୍ତି—ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଯୁଦ୍ଧସଙ୍କଳ୍ପ ଶାନ୍ତ ହେବା ଉଚିତ।
Word by Word
कालेनby time / in due course
कालेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Instrumental, Singular
परिपक्वानिfully ripened
परिपक्वानि:
Karta
TypeAdjective
Rootपरिपक्व
FormNeuter, Nominative, Plural
तावत्so long / until then
तावत्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतावत्
शाम्यतुlet it subside / be pacified
शाम्यतु:
TypeVerb
Rootशम्
FormImperative, 3rd, Singular, Parasmaipada
वैशसम्slaughter / carnage
वैशसम्:
Karta
TypeNoun
Rootवैशस
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes