Shloka 39
स्त्री-विलापः — गान्धार्याः रणभूमिदर्शनं शापवचनं च
Battlefield Lament and Gāndhārī’s Curse
Devanagari script
गान्धायुवाच पाण्डवा धार्रराष्ट्राश्न दग्धा: कृष्ण परस्परम् । उपेक्षिता विनश्यन्तस्त्वया कस्माज्जनार्दन,गान्धारीने कहा--श्रीकृष्ण! जनार्दन! पाण्डव और धृतराष्ट्रके पुत्र आपसमें लड़कर भस्म हो गये। तुमने इन्हें नष्ट होते देखकर भी इनकी उपेक्षा कैसे कर दी?
Translation
ଗାନ୍ଧାରୀ କହିଲେ— “ହେ କୃଷ୍ଣ! ହେ ଜନାର୍ଦନ! ପାଣ୍ଡବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ପରସ୍ପର ଯୁଦ୍ଧ କରି ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେଲେ। ସେମାନେ ନଶିଯାଉଥିବାବେଳେ ତୁମେ କାହିଁକି ସେମାନଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କଲ?”
Word by Word
गान्धारीGandhari
गान्धारी:
Karta
TypeNoun
Rootगान्धारी
FormFeminine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
धार्तराष्ट्राःthe sons of Dhritarashtra (Kauravas)
धार्तराष्ट्राः:
Karta
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दग्धाःburnt, reduced to ashes
दग्धाः:
TypeAdjective
Rootदग्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
कृष्णO Krishna
कृष्ण:
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Vocative, Singular
परस्परम्mutually, with one another
परस्परम्:
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
उपेक्षिताःneglected, disregarded
उपेक्षिताः:
TypeAdjective
Rootउपेक्षित
FormMasculine, Nominative, Plural
विनश्यन्तःperishing, being destroyed
विनश्यन्तः:
TypeAdjective
Rootविनश्यत्
FormMasculine, Nominative, Plural
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine/Feminine/Neuter, Instrumental, Singular
कस्मात्from what cause? why?
कस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
जनार्दनO Janardana
जनार्दन:
TypeNoun
Rootजनार्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes