Shloka 28
स्त्री-विलापः — गान्धार्याः रणभूमिदर्शनं शापवचनं च
Battlefield Lament and Gāndhārī’s Curse
Devanagari script
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पतितौ पश्य माधव । हिमान्ते पुप्पितो शालौ मरुता गलिताविव,माधव! जैसे ग्रीष्म-ऋतुमें हवाके वेगसे दो खिले हुए शालवृक्ष गिर गये हों, उसी प्रकार अवन्तीदेशके दोनों वीर राजपुत्र विन्द और अनुविन्द धराशायी हो गये हैं, इनपर दृष्टिपात करो
Translation
ହେ ମାଧବ! ଅବନ୍ତୀର ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର ବିନ୍ଦ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ ପତିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି—ଦେଖ। ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମାନ୍ତେ ପବନର ବେଗରେ ପୁଷ୍ପିତ ଦୁଇ ଶାଳବୃକ୍ଷ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥାଏ।
Word by Word
विन्दVind(a) (proper name)
विन्द:
Karta
TypeNoun
Rootविन्द (नाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुविन्दौAnuvinda (the two/dual form as in text-tradition)
अनुविन्दौ:
Karta
TypeNoun
Rootअनुविन्द (नाम)
FormMasculine, Nominative, Dual
आवन्त्यौthe two Avanti princes / belonging to Avanti
आवन्त्यौ:
Karta
TypeAdjective
Rootआवन्त्य (अवन्ती-देशीय)
FormMasculine, Nominative, Dual
पतितौfallen
पतितौ:
Karta
TypeAdjective
Rootपतित (√पत् + क्त)
FormMasculine, Nominative, Dual
पश्यsee, behold
पश्य:
Karma
TypeVerb
Root√पश् (दृश्) (पश्यति)
FormImperative, Second, Singular
माधवO Mādhava
माधव:
Sampradana
TypeNoun
Rootमाधव (कृष्ण-नाम)
FormMasculine, Vocative, Singular
हिमान्तेat the end of winter
हिमान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहिमान्त
FormMasculine, Locative, Singular
पुष्पितौin bloom, flowered
पुष्पितौ:
Karta
TypeAdjective
Rootपुष्पित (√पुष्प्/पुष्प + क्त)
FormMasculine, Nominative, Dual
शालौtwo śāla trees
शालौ:
Karta
TypeNoun
Rootशाल (वृक्ष)
FormMasculine, Nominative, Dual
मरुताby the wind
मरुता:
Karana
TypeNoun
Rootमरुत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
गलितौdropped down, fallen off
गलितौ:
Karta
TypeAdjective
Rootगलित (√गल् + क्त)
FormMasculine, Nominative, Dual
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes