Shloka 33
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
जो प्रधान मन्त्रियोंका त्याग करके निम्नश्रेणीके मनुष्योंको अपना प्रिय बनाता है, वह संकटके घोर समुद्रमें पड़कर पीड़ित हो कहीं आश्रय नहीं पाता है ।।
yo pradhāna-mantriṇāṃ tyāgaṃ kṛtvā nīmaśreṇī-manuṣyān ātmanaḥ priyān karoti, sa saṅkaṭasya ghore samudre patitvā pīḍitaḥ kvacid āśrayaṃ na vindati. yaḥ kalyāṇa-guṇān jñātīn pradveṣān na bubhūṣati, adṛḍhātmā dṛḍha-krodhaḥ sa mṛtyor vasaty antike.
ବାମଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ—ଯେ ରାଜା ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ନୀଚ ଓ ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ କରେ, ସେ ବିପତ୍ତିର ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ି ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ ଏବଂ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ପାଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଯେ ଦ୍ୱେଷବଶତଃ କଲ୍ୟାଣଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ନିଜ ଜ୍ଞାତି-ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ ନାହିଁ, ଯାହାର ମନ ଅଦୃଢ଼ ଏବଂ ଯେ କ୍ରୋଧକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରି ରହେ—ସେ ସଦା ମୃତ୍ୟୁର ସନ୍ନିକଟରେ ବସେ।
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A leader must rely on worthy counsel and uphold respect for virtuous kin; abandoning competent ministers for unfit favorites and nurturing hatred and anger destroys one’s supports and brings ruin—symbolized as living close to death.
In Śānti Parva’s rājadharma instruction, Vāmadeva delivers a warning about statecraft and personal conduct: poor choice of associates and hostility toward one’s own virtuous relatives lead to isolation in crisis and continual peril.