Shloka 36

राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्

Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable

Devanagari script

यदा शारणिकानू्‌ राजा पुत्रवत्‌ परिरक्षति । भिनत्ति च न मर्यादां स राज्ञो धर्म उच्यते,जब राजा व्यापारियोंकी पुत्रके समान रक्षा करता है और धर्मकी मर्यादाको भंग नहीं करता, तब वह भी राजाका धर्म कहलाता है

Transliteration

yadā śāraṇikān rājā putravat parirakṣati | bhinatti ca na maryādāṃ sa rājño dharma ucyate ||

Translation

ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଶରଣାଗତମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମ-ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ—ସେହି ଆଚରଣକୁ ରାଜଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Word by Word

• यदा: when
• यदा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: यदा

• शारणिकान्: traders/merchants
• शारणिकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: शारणिक
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• राजा: the king
• राजा: Karta
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पुत्रवत्: like (his) sons; as if sons
• पुत्रवत्: Karana
• Type: Indeclinable
• Root: पुत्रवत्

• परिरक्षति: protects
• Type: Verb
• Root: परि-रक्ष्
• Form: Present, Third, Singular, Parasmaipada

• भिनत्ति: breaks/violates
• Type: Verb
• Root: भिद्
• Form: Present, Third, Singular, Parasmaipada

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• मर्यादाम्: boundary; limit; propriety
• मर्यादाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मर्यादा
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• सः: he/that (conduct)
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• राज्ञः: of the king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• धर्मः: duty; dharma
• धर्मः: Karta
• Type: Noun
• Root: धर्म
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उच्यते: is said/called
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Present, Third, Singular, Passive (Karmani)

Speaker

उतथ्य उवाच

Characters & Entities

• Utathya
• the king
• śāraṇika (refuge-seekers/dependents)