Shloka 4
इसलिये मैं तुम्हारे समक्ष दुर्गनिर्माणकी क्रियाका विशेषरूपसे वर्णन करूँगा। तुम इस विषयको सुनकर वैसा ही करना और प्रयत्नपूर्वक दुर्गका निर्माण कराना ।। षड्विध॑ दुर्गमास्थाय पुराण्यथ निवेशयेत् । सर्वसम्पत्प्रधानं यद् बाहुल्यं चापि सम्भवेत्
tasmād ahaṃ tava samakṣaṃ durganirmāṇakriyāyāḥ viśeṣarūpeṇa varṇayiṣyāmi | tvaṃ etad viṣayaṃ śrutvā tathaiva kuryāḥ prayatnapūrvakaṃ durgasya nirmāṇaṃ kārayet || ṣaḍvidhaṃ durgam āsthāya purāṇy atha niveśayet | sarvasampatpradhānaṃ yad bāhulyaṃ cāpi sambhavet ||
ଏହିହେତୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୁର୍ଗ-ନିର୍ମାଣର ବିଧିକୁ ବିଶେଷରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଏହା ଶୁଣି ତୁମେ ସେହିପରି କରିବା ଏବଂ ପ୍ରୟାସପୂର୍ବକ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରାଇବା। ଛଅ ପ୍ରକାର ଦୁର୍ଗମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତାହାର ଭିତରେ ନଗରଗୁଡ଼ିକୁ ବସାଇବା—ଯେଉଁ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଓ ରସଦ ପ୍ରଧାନ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରଚୁରତା ମଧ୍ୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should plan fortification systematically: choose an appropriate type of fort, then organize settlements so that security is matched by reliable supplies and overall abundance—defense and prosperity must be designed together.
Bhīṣma, instructing on rājadharma in the Śānti Parva, announces that he will explain the detailed method of building a fort and advises the listener to implement it carefully, including the proper placement of towns and resources.