Shloka 29
दुर्ग-निवेश-राजधर्मः | Fortified Capital and the King’s Residential Polity
Rājadharma
कैसी भी आपत्तिका समय क्यों न हो? राजाको तो तपस्वीपर विश्वास करना ही चाहिये; क्योंकि चोर और डाकू भी तपस्वी महात्माओंपर विश्वास करते हैं ।।
bhīṣma uvāca | tasmīn nidhīn ādadhīta prajñāṃ paryādadīta ca | na cāpy abhīkṣṇaṃ seveta bhṛśaṃ vā pratipūjayet |
ଏହିହେତୁ ରାଜା ସେହି ତପସ୍ବୀଙ୍କ ନିକଟେ ନିଜ ଗୁପ୍ତ ଧନ-ନିଧି ରଖିବା ଉଚିତ ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ପରାମର୍ଶ ମଧ୍ୟ ନେବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ବାରମ୍ବାର ଯାଆସା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ନା ଅତ୍ୟଧିକ ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ; ସେବା ଓ ସମ୍ମାନ ଗୁପ୍ତଭାବେ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ ନ ପାଉ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should rely on the wisdom and integrity of genuine ascetics for safeguarding wealth and receiving counsel, but must avoid conspicuous closeness or excessive public honor, which can create political suspicion, invite manipulation, or compromise both royal security and the ascetic’s independence.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises the king on how to relate to a tapasvī: entrust valuables and seek guidance, yet keep the relationship measured and discreet—service and respect should be real but not ostentatious.