Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

Mantri-Parīkṣā — Testing Ministers, Securing Counsel, and Ethical Criteria for Advisers (अध्याय ८४)

आरुह्ा वा वेश्म तथैव शून्यं स्थलं प्रकाशं कुशकाशहीनम्‌ । वागड्जदोषान्‌ परिहृत्य सर्वान्‌ सम्मन्त्रयेत्‌ कार्यमहीनकालम्‌,महलके ऊपरी मंजिलपर चढ़कर अथवा सूने एवं खुले हुए समतल मैदानमें जहाँ कुश- कास--घास-पात बढ़े हुए न हों, ऐसी जगह बैठकर वाणी और शरीरके सारे दोषोंका परित्याग करके उपयुक्त समयमें भावी कार्यके सम्बन्धमें गुप्त विचार करना चाहिये

āruhya vā veśma tathaiva śūnyaṁ sthalaṁ prakāśaṁ kuśa-kāśa-hīnam | vāg-aṅga-doṣān parihṛtya sarvān sammantrayeta kāryam ahīna-kālam ||

କିମ୍ବା ମହଳର ଉପର ମଞ୍ଜିଲାକୁ ଚଢ଼ି, ନହେଲେ କୁଶ-କାଶ ଘାସ ନଥିବା ନିର୍ଜନ, ଖୋଲା ଓ ସମତଳ ସ୍ଥାନରେ ବସି—ବାଣୀ ଓ ଶରୀରାଚରଣର ସମସ୍ତ ଦୋଷ ପରିହାର କରି, ଯଥୋଚିତ ଓ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ସମୟରେ, ଆଗାମୀ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବା ଉଚିତ।

आरुह्यhaving ascended
आरुह्य:
TypeVerb
Rootआ-रुह् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
वेश्मhouse; building
वेश्म:
Karma
TypeNoun
Rootवेश्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
तथाlikewise; similarly
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शून्यम्empty; deserted
शून्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशून्य
FormNeuter, Accusative, Singular
स्थलम्ground; place
स्थलम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्थल
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रकाशम्open; well-lit; exposed
प्रकाशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रकाश
FormNeuter, Accusative, Singular
कुशकाशहीनम्devoid of kuśa and kāśa grasses
कुशकाशहीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकुश-काश-हीन
FormNeuter, Accusative, Singular
वाक्by speech; in speech
वाक्:
Karana
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Instrumental, Singular
अङ्गदोषान्faults of the body/limbs
अङ्गदोषान्:
Karma
TypeNoun
Rootअङ्ग-दोष
FormMasculine, Accusative, Plural
परिहृत्यhaving avoided; having abandoned
परिहृत्य:
TypeVerb
Rootपरि-हृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
सम्मन्त्रयेत्should deliberate; should consult
सम्मन्त्रयेत्:
TypeVerb
Rootसम्-मन्त्र् (धातु)
FormOptative (विधिलिङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
कार्यम्the task; the matter to be done
कार्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अहीनकालम्at a proper (not deficient) time
अहीनकालम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअहीन-काल
FormNeuter, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
V
veśma (upper chamber/house)
Ś
śūnya-sthala (deserted open ground)
K
kuśa
K
kāśa