धन-राजधर्म संवादः
Discourse on Wealth and Royal Duty
यो हााजिजीविषेद् भैक्ष्यं कर्मणा नैव कस्यचित् । समारम्भान् बुभूषेत हतस्वस्तिरकिंचन: । सर्वलोकेषु विख्यातो न पुत्रपशुसंहित:
yo hājijīviṣed bhaikṣyaṁ karmaṇā naiva kasyacit | samārambhān bubhūṣeta hatasvastir akiñcanaḥ | sarvalokeṣu vikhyāto na putrapaśusaṁhitaḥ ||
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ— ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଉପାର୍ଜନ କରିପାରେ, ସେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଜୀବନ ଚାଲାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଯାହାର କଲ୍ୟାଣସାଧନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଯେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦରିଦ୍ର ଓ ନିରାଶ୍ରୟ, ଯାହାର ଖ୍ୟାତି ନାହିଁ, ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁତ୍ର ଓ ପଶୁସମ୍ପଦ ଆଦିରୁ ବଞ୍ଚିତ, ଏବଂ ଅସମର୍ଥତାରୁ ସାହସିକ ପ୍ରୟାସ କରି ଅନ୍ୟର ଧନ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ବଳେ ନେଇପାରେ ନାହିଁ—ଏମିତି ଲୋକ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷାରେ ଜୀବନନିର୍ବାହ କରିବା ଇଚ୍ଛା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ।
अर्जुन उवाच
Begging is not presented as a first resort: one should live by one’s own work when capable. Yet when a person is truly ruined—without resources, support, or capacity for enterprise—alms may be an ethically permissible means of survival.
In the Shanti Parva’s ethical discussions, Arjuna voices a principle about rightful livelihood: he contrasts self-earned sustenance with begging, allowing the latter only under extreme helplessness and destitution.