Shloka 1
धन-राजधर्म संवादः
Discourse on Wealth and Royal Duty
अपन करा बछ। अं अष्टमो> ध्याय: अर्जुनका युधिष्ठिरके मतका निराकरण करते हुए उन्े धनकी महत्ता बताना और राजधर्मके पालनके जोर देते हुए यज्ञानुष्ठानके लिये प्रेरित करना वैशम्पायन उवाच अथार्जुन उवाचेदमधिक्षिप्त इवाक्षमी । अभिनीततरं वाक््यं दृढवादपराक्रम:
vaiśampāyana uvāca—athārjuna uvācedam adhikṣipta ivākṣamī | abhinītataram vākyam dṛḍhavāda-parākramaḥ ||
ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—ହେ ଜନମେଜୟ! ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏପରି କହିବା ସହିତ ଅର୍ଜୁନ ତାହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଯେପରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିଜେ ଆକ୍ଷେପ ହୋଇଛି। ଦୃଢ଼ବାଦୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ସେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମତକୁ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଖଣ୍ଡନ କରି, ରାଜଧର୍ମ ପାଳନ ଓ ଧର୍ମକ୍ରିୟାର ଶିଷ୍ଟ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ପୁନଃ ଜୋର ଦେଇ, ମଞ୍ଚର ଅଭିନୟ ପରି ଉତ୍ତେଜିତ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
अथार्जुन उवाचेदमधिक्षिप्त इवाक्षमी ।
Educational Q&A
The verse frames an ethical tension central to Śānti Parva: righteous governance and disciplined action must not collapse into passivity. Arjuna’s intolerance here signals a corrective impulse—urging steadfastness in rājadharma and resolute commitment to duty, even when moral reflection is heavy.
After hearing Yudhiṣṭhira’s statement, Arjuna reacts sharply, as if he has been reproached. Vaiśampāyana describes Arjuna’s temperament—unyielding in debate and formidable in valor—and introduces his ensuing speech, delivered with heightened intensity.