Previous Verse
Next Verse

Shloka 97

Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)

रसा: सर्वे क्षयं यान्ति यदा नेच्छति भूमिप: । प्रजा: संरक्षितुं सम्यग्‌ दण्डनीतिसमाहित:,जब राजा दण्डनीतिमें प्रतिष्ठित होकर प्रजाकी भली-भाँति रक्षा करना नहीं चाहता है, उस समय इस पृथ्वीके सारे रस ही नष्ट हो जाते हैं

rasāḥ sarve kṣayaṃ yānti yadā necchati bhūmipaḥ | prajāḥ saṃrakṣituṃ samyag daṇḍanīti-samāhitaḥ ||

ରାଜା ଦଣ୍ଡନୀତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ, ତେବେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ‘ରସ’—ସମୃଦ୍ଧି, ଉର୍ବରତା ଓ ପୋଷକ ସମ୍ପଦ—କ୍ଷୟ ପାଏ।

रसाःjuices/essences (sap, fertility)
रसाः:
Karta
TypeNoun
Rootरस
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
क्षयम्destruction/decay
क्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
यान्तिgo/come to (reach)
यान्ति:
TypeVerb
Rootया
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
not
:
TypeIndeclinable
Root
इच्छतिdesires/wishes
इच्छति:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
भूमिपःking (lord of the land)
भूमिपः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमिप
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रजाःsubjects/people
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Accusative, Plural
संरक्षितुम्to protect
संरक्षितुम्:
TypeVerb
Rootसम्-रक्ष्
FormTumun (infinitive), Parasmaipada (usage)
सम्यक्properly, well
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
दण्डनीति-समाहितःcomposed/intent, absorbed in the policy of punishment (statecraft)
दण्डनीति-समाहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootदण्डनीतिसमाहित
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
B
bhūmipa (the king)
P
prajāḥ (subjects/people)
B
bhūmi (earth)