Shloka 18
Kṣātra-Dharma, Daṇḍanīti, and Social Order
Indra–Māndhātṛ Dialogue
Devanagari script
सत्ये स्थितो धर्मपरो जितेन्द्रिय: शूरो दृढ्प्रीतिरत: सुराणाम् । बुद्धा भक््त्या चोत्तमश्रद्धया च ततस्ते5हं दक्मि वरान् यथेष्टम्,नरेश्वर! तुम सत्यनिष्ठ, धर्मपरायण, जितेन्द्रिय और शुरवीर हो, देवताओंके प्रति अविचल प्रेमभाव रखते हो, तुम्हारी बुद्धि, भक्ति और उत्तम श्रद्धासे संतुष्ट होकर मैं तुम्हें इच्छानुसार वर दे रहा हूँ
Transliteration
satyē sthito dharmaparo jitendriyaḥ śūro dṛḍhaprītirataḥ surāṇām | buddhā bhaktyā cottamaśraddhayā ca tataste 'haṃ dadāmi varān yatheṣṭam, nareśvara |
Translation
ହେ ନରେଶ୍ୱର! ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ, ଧର୍ମପରାୟଣ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଶୂରବୀର; ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମ ପ୍ରେମ ଅଚଳ। ତୁମ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧି, ଭକ୍ତି ଓ ଉତ୍ତମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମକୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବର ଦେଉଛି।
Word by Word
सत्येin truth
सत्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Locative, Singular
स्थितःstanding/established
स्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्था
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
धर्मपरःdevoted to dharma
धर्मपरः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मपर
FormMasculine, Nominative, Singular
जितेन्द्रियःone who has conquered the senses
जितेन्द्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootजितेन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
शूरःhero/valiant man
शूरः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Singular
दृढप्रीतिरतःengaged in firm affection
दृढप्रीतिरतः:
Karta
TypeAdjective
Rootदृढप्रीतिरत
FormMasculine, Nominative, Singular
सुराणाम्of the gods
सुराणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसुर
FormMasculine, Genitive, Plural
बुद्ध्याby (your) understanding
बुद्ध्या:
Karana
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
भक्त्याby devotion
भक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootभक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उत्तमश्रद्धयाby excellent faith
उत्तमश्रद्धया:
Karana
TypeNoun
Rootउत्तमश्रद्धा
FormFeminine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ततःtherefore/then
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
दद्मिgive
दद्मि:
TypeVerb
Rootदा
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
वरान्boons
वरान्:
Karma
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Accusative, Plural
यथेष्टम्as desired
यथेष्टम्:
TypeIndeclinable
Rootयथेष्टम्
नरेश्वरO lord of men (king)
नरेश्वर:
TypeNoun
Rootनरेश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaN
nareśvara (the king, addressee)S
surāḥ (the gods/devas)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes