Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

बलव्यसनमुक्त च तथैव बलहर्षणम्‌ | पीडा चापदकालकश्न पत्तिज्ञानं च पाण्डव

ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ହେ ପାଣ୍ଡବ! ବିପଦରୁ ସେନାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା, ସୈନିକମାନଙ୍କର ହର୍ଷ-ଉତ୍ସାହ ବଢ଼ାଇବା, ଏବଂ ପୀଡା ଓ ଆପଦକାଳରେ ପଦାତିମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମିଭକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବା—ଏହି ସବୁ ବିଷୟର ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି।

बलव्यसनमुक्तम्free from calamity/vice regarding the army (i.e., release of the army from distress)
बलव्यसनमुक्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootबलव्यसनमुक्त
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तथाthus, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
बलहर्षणम्gladdening/cheering of the army
बलहर्षणम्:
Karta
TypeNoun
Rootबलहर्षण
FormNeuter, Nominative, Singular
पीडाpain, affliction
पीडा:
Karta
TypeNoun
Rootपीडा
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आपत्कालकःpertaining to time of calamity
आपत्कालकः:
TypeAdjective
Rootआपत्कालक
FormMasculine, Nominative, Singular
पत्तिज्ञानम्knowledge/assessment of foot-soldiers
पत्तिज्ञानम्:
Karta
TypeNoun
Rootपत्तिज्ञान
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पाण्डवO Pandava
पाण्डव:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Vocative, Singular
पाण्डुकुमारO son of Pandu
पाण्डुकुमार:
TypeNoun
Rootपाण्डुकुमार
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच