Shloka 16
Kurukṣetra-anudarśanam — Rāma-hradāḥ and the Question of Kṣatra Continuity (शान्ति पर्व, अध्याय ४८)
वैशम्पायन उवाच ततो यथावत् स गदाग्रज: प्रभु: शशंस तस्मै निखिलेन तत्त्वतः । युधिष्ठिरायाप्रतिमौजसे तदा यथाभवत् क्षत्रियसंकुला मही,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! राजा युधिष्ठिरके इस प्रकार पूछनेपर गदाग्रज भगवान् श्रीकृष्णने अप्रतिम तेजस्वी युधिष्ठिरसे वह सारा वृत्तान्त यथार्थरूपसे कह सुनाया कि किस प्रकार यह सारी पृथ्वी क्षत्रियोंकी लाशोंसे ढक गयी थी
vaiśampāyana uvāca | tato yathāvat sa gadāgrajaḥ prabhuḥ śaśaṃsa tasmai nikhilena tattvataḥ | yudhiṣṭhirāyāpratimaujase tadā yathābhavat kṣatriyasaṅkulā mahī ||
ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ— ତାପରେ ଗଦାଗ୍ରଜ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯଥାକ୍ରମେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଓ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଅପ୍ରତିମ ତେଜସ୍ବୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ସେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ—ସେ ସମୟରେ ପୃଥିବୀ କିପରି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପତିତ ଶବରେ ଭରି ଢାକିଯାଇଥିଲା।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes truthful, complete, and orderly recounting of events—especially the catastrophic cost of war—so that a dharmic ruler can reflect ethically on violence, responsibility, and the consequences of kṣatriya conflict.
After Yudhiṣṭhira’s inquiry, Kṛṣṇa (called Gadāgraja) begins to narrate in full detail how the earth became strewn with the slain kṣatriyas—setting the stage for a sober account of the war’s devastation.