Shloka 64
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
Devanagari script
क्षत्रमपि च ब्राह्मणप्रसादादेव शाश्वतीमव्ययां च पृथिवीं पत्नीमभिगम्य बुभूजे,क्षत्रिय जाति भी ब्राह्मणोंकी कृपासे ही सदा रहनेवाली इस अविनाशिनी पृथ्वीको पत्नीकी भाँति पाकर इसका उपभोग करती है
Translation
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜାତି ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ହିଁ ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଅବ୍ୟୟ ପୃଥିବୀକୁ ପତ୍ନୀ ପରି ପାଇ ତାହାର ଉପଭୋଗ କରେ।
Word by Word
क्षत्रम्the Kshatra power / Kshatriya order
क्षत्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ब्राह्मण-प्रसादात्from the favor/grace of the Brahmins
ब्राह्मण-प्रसादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
एवindeed, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शाश्वतीम्eternal, perpetual
शाश्वतीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशाश्वती (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
अव्ययाम्imperishable
अव्ययाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअव्यया (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
पत्नीम्as a wife (wife-like)
पत्नीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
अभिगम्यhaving approached/attained
अभिगम्य:
TypeVerb
Rootअभि-गम् (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
बुभूजेenjoyed, possessed, partook of
बुभूजे:
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलिट् (Perfect), Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes