एकान्तिधर्म-प्रश्नः (Inquiry into Ekāntin Dharma) / The Origin and Practice of Single-Pointed Nārāyaṇa-Centered Discipline
भविष्यति प्रमाणं वै एतन्मदनुशासनम् । 'ब्राह्मणो! जैसे मेरे प्रसादसे उत्पन्न ब्रह्मा प्रमाणभूत हैं एवं जैसे क्रोधसे उत्पन्न रुद्र
bhaviṣyati pramāṇaṃ vai etan mad-anuśāsanam | brāhmaṇa! yathā mama prasādasa utpannaḥ brahmā pramāṇabhūtaḥ, yathā ca krodhasa utpannaḥ rudraḥ; yathā ca yūyaṃ sarve prajāpati-sūrya-candrama-vāyu-bhūmi-jala-agni-sarva-nakṣatrāṇi tathā anyāny api bhūtanāmadhārīṇi padārthāḥ brahmavādinaś ca ṛṣayaḥ sva-svādhi-kārānusāreṇa pravartamānāḥ pramāṇabhūtā manyadhve, tathā yuṣmābhiḥ kṛtam idaṃ śreṣṭhaṃ śāstram api prāmāṇikaṃ manyiṣyate—eṣā mama ājñā || tasmāt pravakṣyate dharmān manuḥ svāyambhuvaḥ svayam; śukrācāryo bṛhaspatiś ca yadā prādurbhaviṣyataḥ tadā tau api yuṣmad-buddhi-niṣpannaṃ śāstram idaṃ pravakṣyataḥ ||
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—“ମୋର ଏହି ଅନୁଶାସନ ହିଁ ପ୍ରମାଣ ରୂପେ ସ୍ଥିର ହେବ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଯେପରି ମୋର ପ୍ରସାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରମାଣଭୂତ ମନାଯାନ୍ତି ଏବଂ ଯେପରି କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ରୁଦ୍ର ପ୍ରମାଣଭୂତ ମନାଯାନ୍ତି; ସେହିପରି ତୁମେ ସମସ୍ତେ—ପ୍ରଜାପତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର, ନାମବିଶେଷରେ ପରିଚିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂତ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଋଷିଗଣ—ନିଜ-ନିଜ ଅଧିକାର ଅନୁଯାୟୀ ଆଚରଣ କରି ପ୍ରମାଣ ମନାଯାଉଛ; ସେହିପରି ତୁମେ ରଚିଥିବା ଏହି ଉତ୍ତମ ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରାମାଣିକ ମନାଯିବ—ଏହା ମୋର ଆଜ୍ଞା। ତେଣୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ସ୍ୱୟଂ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଅନୁସାରେ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ କରିବେ; ଏବଂ ଉଶନା (ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ) ଓ ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ବୁଦ୍ଧିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରବଚନ କରିବେ।”
भीष्म उवाच
Bhishma establishes that a dharma-śāstra gains binding authority when it is sanctioned within the cosmic hierarchy of recognized pramāṇas: deities, progenitors, and Brahman-knowing seers each function as authorities in their domains, and likewise the composed treatise will be accepted as a standard for dharma.
In Bhishma’s discourse on dharma, he addresses a Brahmin and proclaims that his injunction will make the newly composed śāstra authoritative; he further foretells that future lawgivers and teachers—Svāyambhuva Manu, Śukra, and Bṛhaspati—will teach dharma in accordance with that very text.