Shloka 23
Adhyāya 325: Nārada in Śvetadvīpa—Stotra to the Nirguṇa Mahātman
Devanagari script
हस्त्यश्वरथसंकीर्ण नरनारीसमाकुलम् । पश्यन्नपश्यन्निव तत् समतिक्रामदच्युत:
Translation
ସେ ସ୍ଥାନ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଭରିଥିଲା; ଅସଂଖ୍ୟ ନର-ନାରୀ ସେଠାରେ ଆସୁଥିଲେ-ଯାଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରୁ କେବେ ଚ୍ୟୁତ ନ ହେବା ଶୁକଦେବ ସବୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେନ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ—ଏମିତି ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବେ ସେଠାରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
Word by Word
हस्त्यश्वरथसंकीर्णम्crowded with elephants, horses, and chariots
हस्त्यश्वरथसंकीर्णम्:
Karta
TypeAdjective
Rootहस्ति + अश्व + रथ + संकीर्ण
FormNeuter, Nominative, Singular
नरनारीसमाकुलम्thronged with men and women
नरनारीसमाकुलम्:
Karta
TypeAdjective
Rootनर + नारी + समाकुल
FormNeuter, Nominative, Singular
पश्यन्seeing
पश्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootपश्
FormMasculine, Nominative, Singular
अपश्यन्not seeing
अपश्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootपश्
FormMasculine, Nominative, Singular
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
तत्that (place/scene)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
समतिक्रामत्passing beyond, crossing over
समतिक्रामत्:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + अति + क्रम्
FormMasculine, Nominative, Singular
अच्युतःthe unfallen one (Acyuta)
अच्युतः:
Karta
TypeNoun
Rootअच्युत
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes