Shloka 94
देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship
उस धनसे क्या लाभ, जिसे मनुष्य न तो किसीको दे सकता और न अपने उपभोगमें ही ला सकता है? उस बलसे क्या लाभ, जिससे शत्रुओंको बाधित न किया जा सके? उस शास्त्रज्ञानसे क्या लाभ, जिसके द्वारा मनुष्य धर्माचरण न कर सके? और उस जीवात्मासे क्या लाभ, जो न तो जितेन्द्रिय है और न मनको ही वशमें रख सकता है? ।। भीष्म उवाच इदं द्वैपायनवचो हितमुक्त निशम्य तु । शुको गत: परित्यज्य पितरं मोक्षदैशिकम्,भीष्मजी कहते हैं--राजन्! व्यासजीके कहे हुए ये हितकर वचन सुनकर शुकदेवजी अपने पिताको छोड़कर मोक्षतत्त्वके उपदेशक गुरुके पास चले गये
bhīṣma uvāca | idaṃ dvaipāyanavaco hitam uktaṃ niśamya tu | śuko gataḥ parityajya pitaraṃ mokṣa-daiśikam |
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍! ଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ) କହିଥିବା ଏହି ହିତକର ବଚନ ଶୁଣି ଶୁକ, ମୋକ୍ଷୋପଦେଶକ ପିତାଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ମୋକ୍ଷମାର୍ଗର ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଦାନ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଉପଭୋଗରେ ଲାଗୁଥିବା ଧନ ହିଁ ସାର୍ଥକ; ଶତ୍ରୁକୁ ନିଗ୍ରହ କରିପାରୁଥିବା ବଳ ହିଁ ଫଳଦାୟୀ; ଧର୍ମାଚରଣ କରାଇପାରୁଥିବା ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ହିଁ ଉପକାରୀ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟ ଓ ମନୋନିଗ୍ରହ ଥିଲେ ହିଁ ଜୀବନ ଅର୍ଥବାନ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Value is measured by ethical efficacy: wealth matters when it can be given or rightly enjoyed; strength matters when it can restrain enemies/harms; learning matters when it enables dharma; and life/spirit matters when it is governed by self-control (jita-indriya, mastery of mind).
Bhishma reports that after hearing Vyāsa’s beneficial instruction, Śuka departs—leaving his father, renowned as a teacher of liberation—to continue his pursuit of mokṣa under further guidance, highlighting the primacy of liberation-oriented discipline.