Shloka 13
Śuka’s Manifestation from the Araṇi (Āraṇeya-janma) — शुकजन्म (आरणेय-सम्भव)
राजेन्द्र! आकाश आदि पाँच महाभूतोंमें क्रमश: शब्द, स्पर्श, रूप, रस और गन्ध--ये विशेष गुण हैं ।।
Yājñavalkya uvāca: Rājendra! ākāśādi pañca mahābhūteṣu kramaśaḥ śabdaḥ sparśaḥ rūpaṃ rasaḥ gandhaś ca—ete viśeṣa-guṇāḥ. Yair āviṣṭāni bhūtāni ahany ahani pārthiva, anyonyaṃ spṛhayanti ete anyonyasya hite ratāḥ. Pṛthvīnātha! pravāha-rūpeṇa sadā vidyamāneṣu manohareṣu śabdādi-viṣayeṣv āviṣṭāḥ sarve prāṇinaḥ pratidinaṃ kadācit anyonyaṃ kāṅkṣanti, kadācit paraspara-hita-sādhane tatparā bhavanti, kadācit anyonyaṃ nīcīkartuṃ ceṣṭante, kadācit īrṣyāṃ kurvanti, kadācit parasparaṃ praharanti ca.
ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ—ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଆକାଶ ଆଦି ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତରେ କ୍ରମେ ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ ଓ ଗନ୍ଧ—ଏହି ବିଶେଷ ଗୁଣ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ହେ ପୃଥ୍ୱୀନାଥ! ପ୍ରବାହରୂପେ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ ଏହି ମନୋହର ବିଷୟମାନଙ୍କରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରତିଦିନ କେବେ ପରସ୍ପରକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, କେବେ ପରସ୍ପର ହିତସାଧନରେ ଲାଗନ୍ତି, କେବେ ଏକାପରକୁ ହେୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କେବେ ଇର୍ଷ୍ୟା-ଦ୍ୱେଷରେ ଜଳନ୍ତି, ଆଉ କେବେ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରହାର ମଧ୍ୟ କରିବସନ୍ତି।
याज़्ञवल्क्य उवाच