Shloka 44
Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
Devanagari script
सांख्ययोगौ मया प्रोक्तौ शास्त्रद्धयनिदर्शनात् । यदेव शास्त्र सांख्योक्ते योगदर्शनमेव ततू,मैंने सांख्य और योगका जो वर्णन किया है, उसमें इन दोनोंको पृथक्-पृथक् दो शास्त्र बताया है; परंतु वास्तवमें जो सांख्यशास्त्र है, वही योगशास्त्र भी है (क्योंकि दोनोंका फल एक ही है)
Transliteration
sāṅkhyayogau mayā proktau śāstrādhyayanidarśanāt | yad eva śāstraṃ sāṅkhyokte yogadarśanam eva tat ||
Translation
ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ତାହାର ତାତ୍ପର୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି ମୁଁ ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ—ଦୁହିଁକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି। କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟ ଏହି ଯେ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯାହାକୁ ସାଂଖ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି, ସେହିଟା ଯୋଗଦର୍ଶନ ହିଁ; କାରଣ ଦୁହିଁର ଫଳ ଏକ।
Word by Word
सांख्ययोगौSāṅkhya and Yoga (the two systems)
सांख्ययोगौ:
Karma
TypeNoun
Rootसांख्य + योग
FormMasculine, Nominative, Dual
मयाby me
मया:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
प्रोक्तौdeclared / taught
प्रोक्तौ:
Karma
TypeVerb
Rootप्र + वच् (क्त)
FormMasculine, Nominative, Dual
शास्त्राध्ययनिदर्शनात्from/with reference to the illustration (evidence) of scriptural study
शास्त्राध्ययनिदर्शनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootशास्त्र + अध्ययन + निदर्शन
FormNeuter, Ablative, Singular
यत्that which
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शास्त्रम्the treatise / doctrine
शास्त्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootशास्त्र
FormNeuter, Nominative, Singular
सांख्योक्तेin what is called/said to be Sāṅkhya
सांख्योक्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसांख्य + उक्त
FormNeuter, Locative, Singular
योगदर्शनम्the Yoga view/teaching
योगदर्शनम्:
Karta
TypeNoun
Rootयोग + दर्शन
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed / itself
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तत्that (same thing)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
वसिष्ठ उवाच
Characters & Entities
V
VasiṣṭhaVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes