Shloka 44
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
सहवास विनाशित्वान्नान्योडहमिति मन्यते । यो<5हं सो5हमिति हुक्त्वा गुणानेवानुवर्तते
sahavāsa-vināśitvān nānyo ’ham iti manyate | yo ’haṃ so ’ham iti uktvā guṇān evānuvartate ||
ପ୍ରକୃତି ଓ ଦେହ ସହ ଦୀର୍ଘ ସହବାସରେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପବୋଧ ଲୁପ୍ତ ହେଲେ, ପୁରୁଷ ଭାବେ—‘ମୁଁ ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ’। ‘ମୁଁ ଏହି, ମୁଁ ସେହି’—କାହାର ପୁତ୍ର, ଅମୁକ ବଂଶ/ଜାତିର—ଏଭଳି କହି କହି, ଆତ୍ମାକୁ ସେଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ପୃଥକ୍ ନ ଜାଣି ସତ୍ତ୍ୱାଦି ଗୁଣମାନଙ୍କ ଖେଳକୁ ମାତ୍ର ଅନୁସରଣ କରେ।
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Misidentification with the body and social labels arises from long association with Prakṛti; as a result, one is driven by the guṇas. The remedy implied is discernment: knowing the Self as distinct from guṇas, body, and acquired identities.
In Vasiṣṭha’s instruction, he explains how a person loses awareness of their true nature and begins to speak in terms of worldly identity (“I am this, I am that”), thereby living under the influence of sattva, rajas, and tamas.