Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Jājali’s Austerities and the Summons to Tulādhāra (जाजलि–तुलाधार-इतिहासः)

परंतु जो मूर्ख फलके लोभसे सदा उस वृक्षपर चढ़ता है, उसे वह वृक्ष ही मार डालता है; ठीक वैसे ही, जैसे खायी हुई विषकी गोली रोगीको मार डालती है ।। तस्यानुगतमूलस्य मूलमुद्ध्रियते बलात्‌ | योगप्रसादात्‌ कृतिना साम्येन परमासिना,उस काम-वृक्षकी जड़ें बहुत दूरतक फैली हुई हैं। कोई विद्वान्‌ पुरुष ही ज्ञानयोगके प्रसादसे समतारूप उत्तम खड्गके द्वारा बलपूर्वक उस वृक्षका मूलोच्छेद कर डालता है

tasyānugatamūlasya mūlam uddhriyate balāt | yogaprasādāt kṛtinā sāmyena paramāsinā ||

ଫଳଲୋଭରେ ଯେ ମୂଢ଼ ସଦା ସେହି ବୃକ୍ଷରେ ଚଢ଼େ, ସେହି ବୃକ୍ଷ ହିଁ ତାକୁ ମାରି ଦିଏ; ଯେପରି ଖାଇଥିବା ବିଷଗୋଳି ରୋଗୀକୁ ମାରି ଦିଏ। ସେ କାମବୃକ୍ଷର ମୂଳ ଦୂରଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ; ଯୋଗପ୍ରସାଦରେ ସମତାରୂପ ପରମ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା କୃତୀ ଜ୍ଞାନୀ ହିଁ ବଳପୂର୍ବକ ତାହାର ମୂଳକୁ ଉପାଡ଼ି ଫେଲେ।

तस्यof that (tree/desire)
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अनुगतhaving extended/spread
अनुगत:
Visheshana
TypeAdjective
Rootअनु-गम्
FormNeuter, Genitive, Singular
मूलस्यof the root
मूलस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Genitive, Singular
मूलम्the root
मूलम्:
Karma
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Accusative, Singular
उद्ध्रियतेis uprooted / is pulled out
उद्ध्रियते:
Kriya
TypeVerb
Rootउद्-हृ
FormPresent, Passive, Third, Singular
बलात्by force
बलात्:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Ablative, Singular
योगof yoga
योग:
Sambandha
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Genitive, Singular
प्रसादात्from/through the grace (clarity, favor)
प्रसादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रसाद
FormMasculine, Ablative, Singular
कृतिनाby the accomplished/wise man
कृतिना:
Kartr
TypeNoun/Adjective
Rootकृतिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
साम्येनby equanimity
साम्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसाम्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
परमsupreme
परम:
Visheshana
TypeAdjective
Rootपरम
FormFeminine, Instrumental, Singular
असिनाwith a sword
असिना:
Karana
TypeNoun
Rootअसि
FormMasculine, Instrumental, Singular

व्यास उवाच

V
Vyasa
T
tree (metaphor: kāma-vṛkṣa / desire-tree)
S
sword (metaphor: equanimity)