Shloka 9
राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
कालेन कृष्णाश्न सिताश्न रात्र्य: कालेन चन्द्र: परिपूर्णबिम्ब: । नाकालत: पुष्पफल द्रुमाणां नाकालवेगा: सरितो वहन्ति,समयसे ही अँधेरी और उजेली रातें होती हैं, समयसे ही चन्द्रमाका मण्डल परिपूर्ण होता है, असमयमें वृक्षोंमे फल और फूल भी नहीं लगते हैं और न असमयमें नदियाँ ही वेगसे बहती हैं
kālena kṛṣṇāś ca sitāś ca rātryaḥ kālena candraḥ paripūrṇa-bimbaḥ | nākālataḥ puṣpa-phala-drūmāṇāṃ nākāla-vegāḥ sarito vahanti ||
ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଯଥାସମୟରେ ଅନ୍ଧାର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାତି ଆସେ; ଯଥାସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣବିମ୍ବ ହୁଏ। ଅସମୟରେ ବୃକ୍ଷରେ ପୁଷ୍ପ-ଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ, ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଯଥୋଚିତ ବେଗରେ ଅସମୟରେ ବହେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଫଳ ସମୟ ଓ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଅବସରରୁ ହିଁ ଜନ୍ମେ—ଅତିତ୍ୱରା ନ କରି, ପ୍ରକୃତିକ୍ରମକୁ ଭଙ୍ଗ ନ କରି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିବେକରେ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।
व्यास उवाच