राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
महर्षे! पति और पुत्रोंसे हीन हुई युवतियोंका करुण विलाप सुनकर मुझे शान्ति नहीं मिल रही है ।। इत्युक्त: प्रत्युवाचेदं व्यासो योगविदां वर: । युधिष्ठिरं महाप्राज्ञो धर्मज्ञो वेदपारग:,युधिष्ठिके ऐसा कहनेपर योगवेत्ताओंमें श्रेष्ठ और वेदोंके पारंगत दिद्वान् धर्मज्ञ महाज्ञानी व्यासने उनसे फिर इस प्रकार कहा
yudhiṣṭhira uvāca | maharṣe! pati-putra-vihīnā yuvatīnāṃ karuṇa-vilāpaṃ śrutvā me śāntiṃ na labhe || ity uktaḥ pratyuvācedaṃ vyāso yogavidāṃ varaḥ | yudhiṣṭhiraṃ mahāprājño dharmajño vedapāragaḥ—yudhiṣṭhireṇaivaṃ ukte vyāsaḥ punar idaṃ uvāca ||
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— “ହେ ମହର୍ଷି! ପତି ଓ ପୁତ୍ରହୀନ ଯୁବତୀମାନଙ୍କର କରୁଣ ବିଲାପ ଶୁଣି ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ।” ଏପରି କହିବା ପରେ, ଯୋଗବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ୟାସ ପୁଣି ଏଭଳି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
युधिषछ्िर उवाच