Shloka 28
प्रलय-प्रक्रिया (Pralaya Process) — Guṇa-Withdrawal and Pratisaṃcara
Devanagari script
श्रीस्वाच एष मे निहित: पादो यो<यं सत्सु प्रतिष्ठित: । एवं हि निहितां शक्र भूतेषु परिधत्स्व माम्
Translation
ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) କହିଲେ—ହେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)! ମୋର ଏହି ପାଦ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖାଯାଇଛି ଏବଂ ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି। ଏହିପରି ତୁମେ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) ସ୍ଥାପନ କରି, ସବୁ ଦିଗରୁ ମୋର ରକ୍ଷା କର।
Word by Word
श्रीःŚrī (Lakṣmī)
श्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
एषःthis
एषः:
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
मेof me / my
मे:
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Genitive, Singular
निहितःplaced, set down
निहितः:
TypeAdjective
Rootनि-धा (धातु) → निहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
पादःfoot; quarter/part
पादः:
Karta
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwhich
यः:
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this (here)
अयम्:
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्सुamong the good (people)
सत्सु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Plural
प्रतिष्ठितःestablished, firmly set
प्रतिष्ठितः:
TypeAdjective
Rootप्रति-स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
निहिताम्placed, set (me)
निहिताम्:
TypeAdjective
Rootनि-धा (धातु) → निहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
शक्रO Śakra (Indra)
शक्र:
Sampradana
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
भूतेषुin beings / among creatures
भूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Plural
परिधत्स्वplace/establish (all around); set (me) in
परिधत्स्व:
TypeVerb
Rootपरि-धा (धातु)
FormImperative (Loṭ), 2nd, Singular, Ātmanepada
माम्me
माम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Accusative, Singular
Speaker
श॒क्र उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes