Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
साधन आरम्भ कर देनेपर उसे बीचमें न रोके। जैसे आग धीरे-धीरे तेज की जाती है, उसी प्रकार ज्ञानके साधनको शनैः-शनै: उद्दीपित करे। ऐसा करनेसे ज्ञान सूर्यके समान प्रकाशित होने लगता है ।।
sādhanaṃ ārambhaṃ kṛtvā madhye na nivārayet | yathā agniḥ śanaiḥ-śanaiḥ tīvraḥ kriyate tathā jñānasya sādhanam api śanaiḥ-śanaiḥ uddīpayet | evaṃ kṛte jñānaṃ sūryavat prakāśate || jñānādhiṣṭhānam ajñānaṃ trīṃl lokān adhitiṣṭhati | vijñānānugataṃ jñānam ajñānena apākṛṣyate ||
ଭୀଷ୍ମ କହୁଛନ୍ତି—ଯେ ସାଧନା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଧୀରେଧୀରେ ପ୍ରଦୀପ୍ତ କରାଯାଏ, ସେପରି ଜ୍ଞାନର ସାଧନକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଉଦ୍ଦୀପିତ କର; ଏହା କଲେ ଜ୍ଞାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଅଜ୍ଞାନର ଅଧିଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ହିଁ—ଯେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ବ୍ୟାପି ଧାରଣ କରେ; କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବିଜ୍ଞାନ-ଅନୁଗତ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ଆବୃତ ହୁଏ।
भीष्म उवाच
Do not abandon a discipline once begun; cultivate the means to knowledge gradually and steadily. True knowledge becomes luminous through sustained practice, while ignorance can obscure even discernment-guided understanding.
In the Śānti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhīṣma continues ethical-spiritual counsel, using the metaphor of slowly intensifying fire to recommend patient, uninterrupted cultivation of knowledge and warning how ignorance diminishes insight.