Shloka 16
जनकस्य मोक्षमार्गप्रश्नः तथा पञ्चशिखोपदेश-प्रस्तावः | Janaka’s Path to Liberation: Prelude to Pañcaśikha’s Instruction
Devanagari script
संदेहमेतमुत्पन्नमच्छिनद् भगवानृषि: । तथा वार्ता समीक्षेत कृतलक्षणसम्मिताम्
Translation
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଏହିପରି ଭଗବାନ ମହର୍ଷି ଗୁରୁଦେବ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସନ୍ଦେହକୁ ଛେଦିଦେଲେ। ତେଣୁ ବିଦ୍ୱାନ ପୁରୁଷ ଏମିତି ଉପାୟମାନଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟସିଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ।
Word by Word
संदेहम्doubt
संदेहम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंदेह
FormMasculine, Accusative, Singular
एतम्this
एतम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्पन्नम्arisen, produced
उत्पन्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत् + √पद् (पद्यते) / √पद् (उत्पद्यते) → उत्पन्न
FormMasculine, Accusative, Singular
अच्छिनत्cut off, removed
अच्छिनत्:
TypeVerb
Rootआ + √छिद्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
भगवान्the venerable one, the blessed
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
ऋषिःsage
ऋषिः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
वार्ताम्discussion, account, matter
वार्ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootवार्ता
FormFeminine, Accusative, Singular
समीक्षेतshould examine, should consider
समीक्षेत:
TypeVerb
Rootसम् + √ईक्ष्
FormOptative (Liṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
कृतलक्षणसम्मिताम्measured/validated by established criteria (proper marks)
कृतलक्षणसम्मिताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृत-लक्षण-सम्मित
FormFeminine, Accusative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes