Shloka 57
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
Devanagari script
संकेते पिड़ला वेश्या कान्तेनासीद् विनाकृता । अथ कृच्छूगता शान्ता बुद्धिमास्थापयत् तदा,एक बार पिड़ला वेश्या बहुत देरतक संकेत स्थानपर बैठी रही, तब भी उसका प्रियतम उसके पास नहीं आया; इससे वह बड़े कष्टमें पड़ गयी, तथापि शान्त रहकर इस प्रकार विचार करने लगी
Translation
ଏକଥର ପିଡଲା ବେଶ୍ୟା ସଙ୍କେତ-ସ୍ଥାନରେ ବହୁଦେର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସି ରହିଲା; କିନ୍ତୁ ତାହାର ପ୍ରିୟତମ ଆସିଲା ନାହିଁ। ଏଥିରୁ ସେ ଭାରି କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଲା; ତଥାପି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ସେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧିକୁ ସ୍ଥିର କରି ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।
Word by Word
संकेतेat the meeting-place / at the appointed place
संकेते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंकेत
FormMasculine, Locative, Singular
पिड़लाPiḍlā (proper name)
पिड़ला:
Karta
TypeNoun
Rootपिड़ला
FormFeminine, Nominative, Singular
वेश्याcourtesan
वेश्या:
Karta
TypeNoun
Rootवेश्या
FormFeminine, Nominative, Singular
कान्तेनby (her) beloved
कान्तेन:
Karana
TypeNoun
Rootकान्त
FormMasculine, Instrumental, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
विनाकृताmade without (him), left alone
विनाकृता:
TypeAdjective
Rootविना-कृत
FormFeminine, Nominative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
कृच्छुगताhaving fallen into distress
कृच्छुगता:
TypeAdjective
Rootकृच्छ्र-गत
FormFeminine, Nominative, Singular
शान्ताcalm
शान्ता:
TypeAdjective
Rootशान्त
FormFeminine, Nominative, Singular
बुद्धिम्thought, understanding, resolve
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
आस्थापयत्fixed (her mind), set (her resolve)
आस्थापयत्:
TypeVerb
Rootस्था (आ-√स्था caus.)
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
तदाat that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes