Shloka 3
कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve
भीष्म उवाच नैतच्छुत्वा55गमादेव तव धर्मानुशासनम् | प्रज्ञासमवहारो5यं कविभि: सम्भूतं मधु
bhīṣma uvāca | naitat śrutvāgamād eva tava dharmānuśāsanam | prajñā-samavahāro 'yaṃ kavibhiḥ sambhūtaṃ madhu ||
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ବତ୍ସ! ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେ ଧର୍ମୋପଦେଶ ଦେଇଛି, ସେ କେବଳ ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣି ଯଥାତଥା ପୁନରୁକ୍ତି କରା ନୁହେଁ। ଯେପରି ମଧୁମକ୍ଷୀ ନାନା ଫୁଲର ରସ ଆଣି ମଧୁ ସଞ୍ଚୟ କରେ, ସେପରି ନାନା ସ୍ରୋତରୁ ଋଷି-ବିଦ୍ୱାନମାନେ ବିବେକର ସାର ସଂଗ୍ରହ କରି ଏହା ଗଢ଼ିଛନ୍ତି। ଏହି ସଂକଳିତ ଜ୍ଞାନ ସଙ୍କଟକାଳେ ଉପକାରୀ; ସବୁବେଳେ ସବୁଠାରେ ଅନ୍ଧାଧୁନିଆ ଭାବେ ପ୍ରୟୋଗ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ତୁମ ମନ ମୋହ କିମ୍ବା ବିଷାଦରେ ପଡ଼ୁ ନାହିଁ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma emphasizes that dharma-teaching is not mere rote citation of scripture; it is a distilled compendium of practical wisdom gathered by sages from many sources, to be applied with discernment—especially in difficult situations—without falling into confusion or despair.
In the Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma continues advising the listener (contextually Yudhishthira) and clarifies the authority and purpose of his counsel: it is a carefully collected ‘honey’ of insights from learned tradition, meant for judicious use rather than rigid, universal application.