Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 50

Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)

ब्रह्मदत्तने कहा--पूजनी! काल ही समस्त कार्य करता है तथा कालके ही प्रभावसे भाँति-भाँतिकी क्रियाएँ आरम्भ होती हैं। इसमें कौन किसका अपराध करता है? ।।

brahmadatta uvāca—pūjanīye! kāla eva samastāni kāryāṇi karoti, kālasyaiva prabhāvena nānāvidhāḥ kriyāḥ pravartante. atra kaḥ kasya aparādhyati? tulyam cobhe pravartete maraṇaṁ janma caiva ha; kālenaiva ca kāryete, tadan-nimittaṁ na jīvati.

ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ କହିଲେ—ପୂଜନୀୟେ! କାଳ ହିଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଏବଂ କାଳର ପ୍ରଭାବରୁ ନାନା ପ୍ରକାର କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ତେବେ ଏଠାରେ କିଏ କାହାର ଅପରାଧ କରେ? ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ—ଏ ଦୁଇଟି ସମାନ ଭାବେ ସହସହ ଚାଲିଥାଏ; କାଳ ହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଘଟାଏ। ତେଣୁ ପ୍ରାଣୀ କାଳର ବିଧାନ ବିରୋଧରେ ଜୀବିତ ରହିପାରେ ନାହିଁ।

तुल्यम्equally, the same
तुल्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतुल्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
उभेboth (two)
उभे:
Karta
TypeAdjective
Rootउभ
FormFeminine, Nominative, Dual
प्रवर्तेतेproceed, go on
प्रवर्तेते:
TypeVerb
Rootप्र+वृत्
FormPresent, Third, Dual, Atmanepada
मरणम्death
मरणम्:
Karta
TypeNoun
Rootमरण
FormNeuter, Nominative, Singular
जन्मbirth
जन्म:
Karta
TypeNoun
Rootजन्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
कार्यतेis done, is made to happen
कार्यते:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, Third, Singular, Passive
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
कालेनby time
कालेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Instrumental, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
निमित्तम्cause, occasion
निमित्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिमित्त
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
जीवतिlives, survives
जीवति:
TypeVerb
Rootजीव्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada

ब्रह्मदत्त उवाच

ब्रह्मदत्त (Brahmadatta)
काल (Time)