Shloka 98
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
Devanagari script
तस्मिन् काले प्रमुक्तस्त्वं तरुमेवाधिरो क्ष्यसे । न हि ते जीवितादन्यत् किंचित् कृत्यं भविष्यति
Translation
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—“ସେହି ସମୟରେ ମୁକ୍ତ ହେବାମାତ୍ରେ ତୁମେ ଗଛକୁ ହିଁ ଚଢ଼ିବ। ଜୀବନରକ୍ଷା ବ୍ୟତୀତ ତୁମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ।”
Word by Word
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
कालेtime
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
प्रमुक्तःreleased, set free
प्रमुक्तः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-मुच्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
तरुम्tree
तरुम्:
Karma
TypeNoun
Rootतरु
FormMasculine, Accusative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अधिरोक्ष्यसेyou will climb
अधिरोक्ष्यसे:
TypeVerb
Rootअधि-रुह्
FormSimple Future (लृट्), Second, Singular, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तेof you, your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
जीवितात्from (your) life; than life
जीवितात्:
Apadana
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Ablative, Singular
अन्यत्other (anything else)
अन्यत्:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative, Singular
किम्what
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
चित्ever, at all (enclitic)
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित्
कृत्यम्duty, task to be done
कृत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootकृत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू
FormSimple Future (लृट्), Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes