Shloka 140
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
Devanagari script
यो यस्मिन् जीवति स्वार्थ पश्येत् पीडां न जीवति । स तस््य मित्र तावत् स्याद् यावन्न स्याद् विपर्यय:
Translation
ଯେ ଜଣେ କାହାର ଜୀବନକାଳରେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ସିଦ୍ଧ ହେଉଛି ବୋଲି ଦେଖେ ଏବଂ ସେ ମରିଗଲେ ନିଜ ହାନି ଭାବେ, ସେ ତାହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ମିତ୍ର ରହେ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଉଲଟଫେର ନ ହୁଏ।
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
यस्मिन्in whom / while (he) is (alive)
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
जीवतिlives / is alive
जीवति:
TypeVerb
Rootजीव्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
स्वार्थम्one's own interest
स्वार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
पश्येत्would see / perceives
पश्येत्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormOptative (Potential), Third, Singular, Parasmaipada
पीडाम्harm, loss, affliction
पीडाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपीडा
FormFeminine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
जीवतिlives / remains (as a friend)
जीवति:
TypeVerb
Rootजीव्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
मित्रम्friend
मित्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Nominative, Singular
तावत्so long / till then
तावत्:
TypeIndeclinable
Rootतावत्
स्यात्would be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Potential), Third, Singular, Parasmaipada
यावत्as long as / until
यावत्:
TypeIndeclinable
Rootयावत्
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
स्यात्would be / occurs
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Potential), Third, Singular, Parasmaipada
विपर्ययःreversal, change of situation
विपर्ययः:
Karta
TypeNoun
Rootविपर्यय
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes