Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)

दुष्टामात्यसहायस्य च्युतमन्त्रस्य सर्वतः । राज्यात्‌ प्रच्यवमानस्य गतिमग्ग्रामपश्यत:

duṣṭāmātyasahāyasya cyutamantrasya sarvataḥ | rājyāt pracyavamānasya gatim aggrām apaśyataḥ ||

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— “ଯେ ରାଜା ଦୁଷ୍ଟ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଭରସା କରେ, ଯାହାର ମନ୍ତ୍ର-ନୀତି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ଯେ ରାଜ୍ୟରୁ ଖସିଯାଉଛି—ସେ ଆଗକୁ ଯିବା ପଥ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ; ନ ସୁରକ୍ଷାର ଉପାୟ, ନ ଧର୍ମସମ୍ମତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟପଥ ସେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରେ।”

दुष्टwicked, corrupt
दुष्ट:
Sambandha
TypeAdjective
Rootदुष्ट
FormMasculine, Genitive, Singular
अमात्यminister
अमात्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootअमात्य
FormMasculine, Genitive, Singular
सहायस्यof (one) having as helper/ally
सहायस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootसहाय
FormMasculine, Genitive, Singular
च्युतfallen from, deprived of
च्युत:
Sambandha
TypeAdjective
Rootच्युत
FormMasculine, Genitive, Singular
मन्त्रस्यof counsel/strategy
मन्त्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootमन्त्र
FormMasculine, Genitive, Singular
सर्वतःon all sides; entirely
सर्वतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
राज्यात्from the kingdom
राज्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Ablative, Singular
प्रच्यवमानस्यof (one) being driven out / falling away
प्रच्यवमानस्य:
Sambandha
TypeVerb
Rootप्र-च्यु (धातु: च्यु)
FormMasculine, Genitive, Singular, Present (Shatru/Śānac participle), Atmanepada (middle)
गतिम्course, way, refuge
गतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Accusative, Singular
अग्राम्not leading to a village; without settlement (i.e., not a proper path)
अग्राम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअग्राम् (अ + ग्राम)
FormFeminine, Accusative, Singular
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
A
amātya (ministers/counselors)
R
rājya (kingdom)