Shloka 9
Sahadeva on Attachment (mamatā), ‘mameti/na mameti’, and the Middle Path of Conduct
(स्वायम्भुवेन मनुना तथान्यैश्नक्रवर्तिभि: । यद्ययं हधम: पन्था: कस्मात् तैस्तैर्निषेवितः ।। यदि आपकी दृष्टिमें गृहस्थ-धर्मका पालन करते हुए राज्यशासन करना अधम मार्ग है तो स्वायम्भुव मनु तथा उन-उन अन्य चक्रवर्ती नरेशोंने इसका सेवन क्यों किया था? ।। कृतत्रेतादियुक्तानि गुणवन्ति च भारत । युगानि बहुशस्तैश्व भुक्तेयमवनी नृप ।।) भरतवंशी नरेश! उन नरपतियोंने उत्तम गुणवाले सत्ययुग-त्रेता आदि अनेक युगोंतक इस पृथ्वीका उपभोग किया है ।। लब्ध्वापि पृथिवीं कृत्स्नां सहस्थावरजंगमाम् । न भुंक्ते यो नृप:सम्यड् निष्फलं तस्य जीवितम्,जो राजा चराचर प्राणियोंसे युक्त इस सारी पृथ्वीको पाकर इसका अच्छे ढंगसे उपभोग नहीं करता, उसका जीवन निष्फल है
svāyambhuvena manunā tathānyaiś cakravartibhiḥ | yady ayaṃ adhamaḥ panthāḥ kasmāt tais tair niṣevitaḥ || kṛta-tretā-diyuktāni guṇavanti ca bhārata | yugāni bahuśas taiś ca bhukteyam avanī nṛpa || labdhvāpi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ saha-sthāvara-jaṅgamām | na bhuṅkte yo nṛpaḥ samyak niṣphalaṃ tasya jīvitam ||
ସହଦେବ କହିଲେ—ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଗୃହସ୍ଥ-ଧର୍ମ ପାଳନ କରି ରାଜ୍ୟଶାସନ କରିବା ଯଦି ଅଧମ ପଥ, ତେବେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ନରେଶମାନେ ସେହି ପଥକୁ କାହିଁକି ସେବନ କଲେ? ହେ ଭାରତବଂଶୀ! ଉତ୍ତମ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ସେହି ରାଜାମାନେ କୃତ, ତ୍ରେତା ଆଦି ଅନେକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉପଭୋଗ କରିଛନ୍ତି। ଯେ ରାଜା ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସହିତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ପାଇ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଶାସନ ଓ ଯଥୋଚିତ ଉପଭୋଗ କରେନାହିଁ, ତାହାର ଜୀବନ ନିଷ୍ଫଳ।
सहदेव उवाच