Shloka 47
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
वेदा: प्रतिष्ठा ज्योतिर्भ्यस्ततो हयशिरा: प्रभु: । ब्रह्मा पितामहस्तस्माज्जागर्ति प्रभुरव्यय:
vedāḥ pratiṣṭhā jyotirbhyaḥ tato hayaśirāḥ prabhuḥ | brahmā pitāmahastasmāj jāgarti prabhuravyayaḥ ||
ବସୁହରୋମା କହିଲେ—ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦଣ୍ଡର ଆଧାର ପାଇ ବେଦମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି। ବେଦରୁ ପ୍ରଭୁ ହୟଗ୍ରୀବ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ହୟଗ୍ରୀବରୁ ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭୁ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଉଦ୍ଭବ କରନ୍ତି। ସେହି ଦଣ୍ଡ—ଶାସନ ଓ ନିୟମନ—ପାଇ ସେ ଲୋକରକ୍ଷା ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ସଦା ଜାଗ୍ରତ ରହନ୍ତି।
वसुहरोम उवाच
Educational Q&A
Legitimate authority (daṇḍa) and world-protection must be grounded in sacred knowledge (Vedas) and exercised with disciplined vigilance; power is justified when it serves dharma and safeguards the world-order.
Vasu-haroma outlines a chain of cosmic authority: divine radiance establishes the Vedas; from the Vedas emerges Hayagrīva; from Hayagrīva comes Brahmā, who, empowered by the staff of rule, stays awake to protect and regulate the worlds.