Shloka 35
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
यद्धि गुप्तावशिष्टं स्यात् तद्वित्तं धर्मकामयो: । संचयाजन्न विसर्गी स्याद् राजा शास्त्रविदात्मवान्
yaddhi guptāvaśiṣṭaṃ syāt tad vittaṃ dharmakāmayoḥ | saṃcayāj jan na visargī syād rājā śāstravid ātmavān ||
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ରକ୍ଷା ଓ ସୁରକ୍ଷାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପରେ ଯେ ଧନ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେ, ସେହି ଧନକୁ ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଭୋଗର କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟୟ କରିବା ଉଚିତ। ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଓ ଆତ୍ମସଂୟମୀ ରାଜା କେବଳ ସଞ୍ଚୟରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ଦ୍ରବ୍ୟ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରୁଥିବା ନ ହେଉ; ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରୟୋଜନରେ ଧନ ବ୍ୟୟ କରୁ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should first ensure security and protection; the surplus wealth should then be used for dharma (public good, righteous duties) and for legitimate prosperity/enjoyment. Hoarding without timely, proper disbursement is presented as a failure of wise kingship.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma continues advising Yudhishthira on statecraft: how a king should manage the treasury—prioritizing protection, then using remaining resources for righteous purposes rather than becoming merely an accumulator.