Shloka 22
भীমेन युधिष्ठिरस्य त्यागवृत्तेः प्रतिषेधः
Bhīma’s Rebuttal of Yudhiṣṭhira’s Renunciatory Inclination
शक््यं पुनररण्येषु सुखमेकेन जीवितुम् । अबिक्षता पुत्रपौत्रान् देवर्षीनतिथीन् पितृन्,जो पुत्रों और पौत्रोंके पालनमें असमर्थ हो, देवताओं, ऋषियों तथा पितरोंको तृप्त न कर सकता हो और अतिथियोंको भोजन देनेकी भी शक्ति न रखता हो, ऐसा मनुष्य ही अकेला जंगलोंमें रहकर सुखसे जीवन बिता सकता है (आप-जैसे शक्तिशाली पुरुषोंका यह काम नहीं है)
śakyaṃ punar araṇyeṣu sukham ekena jīvitum | abikṣatā putrapautrān devarṣīn atithīn pitṝn |
ଭୀମ କହିଲେ—ଅରଣ୍ୟରେ ଏକା ରହି ସୁଖରେ ଜୀବନ କାଟିବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ; କିନ୍ତୁ ଯେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରଙ୍କ ପାଳନ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ଦେବ-ଋଷି-ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ନାହିଁ—ସେଇ ଲୋକ ମାତ୍ର ଏପରି ଏକାକୀ ଜଙ୍ଗଲ-ଜୀବନ ସୁଖରେ କାଟିପାରେ। ସମର୍ଥ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଏହା ଯଥୋଚିତ ନୁହେଁ।
भीम उवाच
Educational Q&A
Solitary renunciation is not praised as an escape from obligations; a capable person should uphold gṛhastha-dharma—supporting dependents and honoring gods, sages, ancestors, and guests—rather than abandoning these duties for forest life.
Bhīma argues against the idea of living alone in the forest, stating that such a life suits only someone unable to fulfill household responsibilities; he implies that a strong, competent person should remain engaged in duty and social-religious obligations.