Shloka 8
गान्धारी-प्रशमनम् — Pacification of Gāndhārī and Kṛṣṇa’s Counsel at Hāstinapura
Devanagari script
ततो गाण्डीवधन्वानमभ्यभाषत केशव: । स्थित: प्रियहिते नित्यमतीव भरतर्षभ
Transliteration
tato gāṇḍīvadhanvānam abhyabhāṣata keśavaḥ | sthitaḥ priyahite nityam atīva bharatarṣabha ||
Translation
ତେବେ କେଶବ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେ ସଦା ପ୍ରିୟ ଓ ହିତରେ ଅବସ୍ଥିତ!
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययम्
गाण्डीवधन्वानम्Arjuna (the bearer of the Gāṇḍīva bow)
गाण्डीवधन्वानम्:
Karma
TypeNoun
Rootगाण्डीवधन्वन् (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
अभ्यभाषतspoke to, addressed
अभ्यभाषत:
Karta
TypeVerb
Rootभाष् (धातुः)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
केशवःKeśava (Kṛṣṇa)
केशवः:
Karta
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
स्थितःstanding, abiding
स्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्था (धातुः) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् (केशवस्य विशेषणम्)
प्रियहितेin what is dear and beneficial (in the beloved's welfare)
प्रियहिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रियहित (प्रातिपदिकम्)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिकम्)
Formअव्ययम् (क्रियाविशेषणम्)
अतीवexceedingly, very
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्ययम्)
Formअव्ययम् (क्रियाविशेषणम्)
भरतर्षभO bull among the Bharatas (best of the Bharatas)
भरतर्षभ:
Sampradana
TypeNoun
Rootभरतर्षभ (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaK
Keśava (Kṛṣṇa)G
Gāṇḍīvadhanvan (Arjuna)G
GāṇḍīvaB
Bharata (dynastic reference)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes