Shloka 173
Duryodhana-patana-anuśocana
The Fall of Duryodhana and the Contest of Restraint
को न्वेष संयुगे प्राज्ञ: पुनर्दन्द्धे समाह्नयेत् । इस दुर्योधनकी सेना मारी गयी थी। यह परास्त हो गया था और अब राज्य पानेसे निराश हो वनमें चला जाना चाहता था; इसीलिये भागकर पोखरेमें छिपा था, ऐसे हताश शत्रुको कौन बुद्धिमान् पुरुष समरांगणमें द्वन्ध-युद्धके लिये आमन्त्रित करेगा?
ko nveṣa saṁyuge prājñaḥ punar dvan-dve samāhvayet |
ବାୟୁ କହିଲେ—“ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେ ଶତ୍ରୁ ପୂର୍ବରୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇସାରିଛି, ତାହାକୁ ପୁଣି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରାଜ୍ଞ ପୁରୁଷ ଆହ୍ୱାନ କରିବ? ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନା ନିହତ ହୋଇଥିଲା; ସେ ପରାଜିତ ଥିଲା ଏବଂ ରାଜ୍ୟଲାଭରୁ ନିରାଶ ହୋଇ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା। ସେହିକାରଣେ ସେ ପଳାଇ ଏକ ପୋଖରୀରେ ଲୁଚିଥିଲା। ଏପରି ଭଙ୍ଗା, ହତାଶ ଶତ୍ରୁକୁ ରଣଭୂମିରେ ଏକଲ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ କେଉଁ ବିବେକୀ ଡାକିବ?”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse stresses prudence and ethical restraint in warfare: a wise person does not seek glory by challenging a foe who is already broken, defeated, and without hope—such a duel would be unnecessary and morally questionable.
Vāyu comments on Duryodhana’s condition after his army’s destruction: defeated and despairing of kingship, he flees and hides in a pond, intending to abandon the struggle; the speaker questions why anyone would now call him out for a formal duel.