Shloka 28
कुमाराभिषेकप्रश्नः — Inquiry into Kumāra (Skanda) Investiture at Sarasvatī
राक्षसान्नमसौ भुडुक्ते यो भुद्धक्ते हान्नमीदृशम् । “जिस अन्नपर थूक पड़ गयी हो
rākṣasānnam asau bhuṅkte yo bhuktvā hānnam īdṛśam |
ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ— ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏପରି ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଯେନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଗକୁ ହିଁ ଭୋଜନ କରୁଛି। ଯେଉଁ ଅନ୍ନରେ ଥୁକ ପଡ଼ିଛି, କୀଟ ପଡ଼ିଛି, ଅନ୍ୟର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ, ପଡ଼ିଥିବା କେଶରେ ଦୂଷିତ, ତିରସ୍କାର ସହିତ ପ୍ରାପ୍ତ, ଅଶ୍ରୁପାତରେ କଳୁଷିତ, କିମ୍ବା କୁକୁର ଛୁଇଁଥିବା— ସେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ନ ଏହି ଜଗତରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଭାଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତେଣୁ ବିବେକୀ ପୁରୁଷ ଶୌଚ, ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ଧର୍ମାଚରଣ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସାବଧାନ ଭାବେ ବିଚାର କରି, ଏପରି ସମସ୍ତ ଅନ୍ନକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ— ପରିସ୍ଥିତି କଠୋର ହେଲେ ମଧ୍ୟ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches discernment and self-restraint regarding food: one should avoid food that is physically or morally contaminated (spat upon, worm-infested, leftover, hair-contaminated, contemptuously given, tear-defiled, or dog-touched). Such food is metaphorically called ‘Rākṣasa’s share,’ implying it degrades one’s purity and dharmic standing.
Vaiśampāyana is conveying a dharmic instruction within the Shalya Parva context, emphasizing standards of purity and proper conduct. The statement functions as a normative guideline—classifying certain kinds of tainted food as unfit and urging the wise to renounce them.