Shloka 50

Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)

Devanagari script

सा तस्य मर्माणि विदार्य शुभ्र- मुरो विशालं च तथैव भित्त्वा विवेश गां तोयमिवाप्रसक्ता यशो विशाल नृपतेर्दहन्ती,परंतु वह शक्ति राजा शल्यके मर्मस्थानोंको विदीर्ण करके उनके उज्ज्वल एवं विशाल वक्ष:स्थलको चीरती तथा विस्तृत यशको दग्ध करती हुई जलकी भाँति धरतीमें समा गयी। उसकी गति कहीं भी कुण्ठित नहीं होती थी

Transliteration

sā tasya marmāṇi vidārya śubhraṃ uro viśālaṃ ca tathaiva bhittvā viveśa gāṃ toyam ivāprasaktā yaśo viśālaṃ nṛpater dahantī |

Translation

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ— ସେ ଶୁଭ୍ର ଶକ୍ତି ଶଲ୍ୟଙ୍କ ମର୍ମସ୍ଥାନକୁ ବିଦାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ବିଶାଳ ଓ ଦୀପ୍ତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳକୁ ଭେଦି, ଅବରୋଧହୀନ ଜଳ ପରି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ବିଶାଳ ଯଶକୁ ଦହନ କରି ଆଗେଇଗଲା। ତାହାର ଗତି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କୁଣ୍ଠିତ ହେଲା ନାହିଁ।

Word by Word

• [{'term': 'sā', 'definition': 'she/that (here: that spear/śakti, feminine)'}, {'term': 'tasya', 'definition': 'of him (of Śalya)'}, {'term': 'marmāṇi', 'definition': 'vital spots

• vulnerable points of the body'}, {'term': 'vidārya', 'definition': 'having torn open

• rending'}, {'term': 'śubhram', 'definition': 'bright, white, shining'}, {'term': 'uraḥ', 'definition': 'chest, breast'}, {'term': 'viśālam', 'definition': 'broad, vast'}, {'term': 'bhittvā', 'definition': 'having split/cleft

• piercing through'}, {'term': 'viveśa', 'definition': 'entered

• sank into'}, {'term': 'gām', 'definition': 'the earth, ground'}, {'term': 'toyam', 'definition': 'water'}, {'term': 'iva', 'definition': 'like, as'}, {'term': 'aprasaktā', 'definition': 'unimpeded

• not hindered/checked'}, {'term': 'yaśaḥ', 'definition': 'fame, glory, renown'}, {'term': 'nṛpateḥ', 'definition': 'of the king'}, {'term': 'dahantī', 'definition': 'burning

• consuming (metaphorically: destroying reputation/glory)'}]

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Śalya
• śakti (spear/weapon)
• earth (gāṃ)