Shloka 32
Devanagari script
'सत्पुरुषोंमें श्रेष्ठ मामाजी! पाण्डव और पांचाल जब श्रीकृष्ण और अर्जुनसे सुरक्षित हों, उस दशामें मैं उन्हें देवराज इन्द्रके लिये भी अत्यन्त असहा एवं अजेय मानता हूँ ।। न चापि शक्तः संयन्तुं कोपमेतं समुत्थितम् | त॑ं न पश्यामि लोकेडस्मिन् यो मां कोपान्निवर्तयेत्
Translation
ହେ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପାଣ୍ଡବ ଓ ପାଞ୍ଚାଳ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁରାସଦ ଓ ଅଜେୟ ମନେ କରେ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯେ କ୍ରୋଧ ଉଠିଛି, ତାହାକୁ ମୁଁ ଦମନ କରିପାରୁନି; ଏହି ଲୋକରେ ମୋତେ କ୍ରୋଧରୁ ଫେରାଇଦେବା ପାଇଁ ଯେ କେହି ଅଛି, ତାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନି।
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
शक्तःable/capable
शक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootशक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
संयन्तुम्to restrain
संयन्तुम्:
TypeVerb
Rootसम्-यम्
FormInfinitive (tumun)
कोपम्anger
कोपम्:
Karma
TypeNoun
Rootकोप
FormMasculine, Accusative, Singular
एतम्this
एतम्:
TypeAdjective
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
समुत्थितम्arisen, sprung up
समुत्थितम्:
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-स्था
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्him/that (person)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
पश्यामिI see
पश्यामि:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Locative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअहम्
FormAccusative, Singular
कोपात्from anger
कोपात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकोप
FormMasculine, Ablative, Singular
निवर्तयेत्would turn back / could restrain
निवर्तयेत्:
TypeVerb
Rootनि-वृत्
FormOptative (Potential), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
कृप उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes