Shloka 3
अश्वत्थाम-शापः, परिक्षिद्भविष्यत्, मणि-न्यासः
Aśvatthāman’s Curse, Parikṣit’s Future, and the Mani’s Restitution
“पहलेकी बात है, राजा विराटकी कन्या और गाण्डीवधारी अर्जुनकी पुत्रवधू जब उपप्लव्यनगरमें रहती थी, उस समय किसी व्रतवान् ब्राह्मणने उसे देखकर कहा-- ।। परिक्षीणेषु कुरुषु पुत्रस्तव भविष्यति । एतदस्य परिक्षित्त्वं गर्भस्थस्य भविष्यति,“बेटी! जब कौरववंश परिक्षीण हो जायगा, तब तुम्हें एक पुत्र प्राप्त होगा और इसीलिये उस गर्भस्थ शिशुका नाम परीक्षित् होगा”
pūrvavṛttam idaṃ rājñi virāṭasya sutā tathā | gāṇḍīvadhāry arjunasya snuṣā copaplavye pure vasantīṃ vratavān brāhmaṇo dṛṣṭvā prāha— parikṣīṇeṣu kuruṣu putras tava bhaviṣyati | etad asya parikṣittvaṃ garbhasthasya bhaviṣyati ||
ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍! ଏହା ପୂର୍ବବୃତ୍ତାନ୍ତ। ଉପପ୍ଲବ୍ୟ ନଗରରେ ବସୁଥିବା ସମୟରେ, ବିରାଟଙ୍କ କନ୍ୟା—ଯିଏ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂ ହୋଇଥିଲେ—ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏକ ବ୍ରତବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏପରି ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ କଲେ—‘କୁରୁବଂଶ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ତୁମର ଏକ ପୁତ୍ର ହେବ; କୁରୁମାନେ କ୍ଷୀଣ ଥିବା କାଳରେ ଜନ୍ମ ନେବାରୁ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁର ନାମ “ପରୀକ୍ଷିତ୍” ହେବ।’
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when a lineage seems destroyed by adharma and war, dharma reasserts continuity through rightful heirs; disciplined spiritual insight (a vratavān brāhmaṇa) frames suffering within a larger moral and cosmic order.
Vaiśampāyana recalls a prior moment in Upaplavya when a vow-observing brāhmaṇa foretells to Virāṭa’s daughter (Arjuna’s daughter-in-law) that after the Kuru line is greatly diminished, she will bear a son who will be named Parīkṣit because he is born when the Kurus are ‘parikṣīṇa’ (exhausted).