Shloka 25
Devanagari script
एवं समीक्ष्यात्मनि चावमानं नियम्य मन्युं बलवान् स मानी । राजानुग: संसदि कौरवाणां विनिष्क्रामन् वाक्यमुवाच भीम:
Translation
ଏପରି ନିଜ ଅପମାନ ଦେଖି ବଳବାନ୍ ଓ ଅଭିମାନୀ ଭୀମ କିଛିପରି କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କଲେ। ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପଛେ ପଛେ କୌରବସଭାରୁ ବାହାରୁଥିବାବେଳେ ଭୀମ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
समीक्ष्यhaving seen/considered
समीक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम्-ईक्ष्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
आत्मनिin himself
आत्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formmasculine, locative, singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अवमानम्insult/disrespect
अवमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअवमान
Formmasculine, accusative, singular
नियम्यhaving restrained
नियम्य:
TypeVerb
Rootनि-यम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
मन्युम्anger
मन्युम्:
Karma
TypeNoun
Rootमन्यु
Formmasculine, accusative, singular
बलवान्strong/mighty
बलवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootबलवत्
Formmasculine, nominative, singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
मानीproud/self-respecting
मानी:
Karta
TypeAdjective
Rootमानिन्
Formmasculine, nominative, singular
राजानुगःfollowing the king
राजानुगः:
Karta
TypeAdjective
Rootराज-अनुग
Formmasculine, nominative, singular
संसदिin the assembly
संसदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंसद्
Formfeminine, locative, singular
कौरवाणाम्of the Kauravas
कौरवाणाम्:
TypeNoun
Rootकौरव
Formmasculine, genitive, plural
विनिष्क्रामन्going out/exiting
विनिष्क्रामन्:
Karta
TypeVerb
Rootवि-निस्-क्रम्
Formशतृ (present active participle), masculine, nominative, singular
वाक्यम्words/speech
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
Formneuter, accusative, singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
Formperfect (लिट्), 3rd, singular, parasmaipada
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes